بزرگ در آنجا هست ، و « حجون » به تقديم حاء مفتوحه بر جيم مضمومه نزديك « معلّاة » است وعبارت است از سراشيبى در راه كه دو طرف آن را ديوار كشيده‌اند وآن را « عقبهء مدنيين » نيز مىگويند « 1 » ، وچون كسى از سمت مدينه به حج آيد سنّت است كه از آنجا داخل مكّه شود 2 ، وبعضي اين را نسبت به هر حاجى سنت مىدانند 3 ، واز سمت يمن مخرج سيل وآب باران است كه داخل مكّه شود وقريب به مولد حضرت حمزه عمّ پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است وآنجا را « باذان » مىگويند ودر اين أزمنة عمارات در آنجا زياد شده . وعرض مكّه از يمين داخل از راه مدينه « جبل ولى » است كه به سمت بئر طوى است ، وبعد از آن جبل « جزل » بفتح جيم وزاء با نقطه قبل از لام وآن را « جبل احمر » نيز گويند ، وبالاى اين دو جبل خانه‌ها هست وآخرش « جبل قرن » است بفتح قاف وسكون راء قبل از نون ، وعمارت از دامن « قرن » بالا نرفته است . واز يسار داخل تا نصف بيشتر ، « كوه أبو قبيس » است بضمّ قاف وفتح موحّده قبل از تحتية ، وأبو قبيس وجزل را « اخشيان » گويند ، واز بعضي معمّرين أهل مكّه در سال يك هزار ويكصد وهشتاد وپنج كه در آنجا مشرّف بودم شنيدم كه تخمينا صد سال قبل از اين خانه‌هاى مكّه را شمردند ، قريب به هفتاد هزار خانه بود ، وبحمد اللّه تا اين زمان يك چندان زياد شده . ومساحت مكّه از « شبيكه » تا « معلّاة » با پيچ وخم راهها وبازارها ، چهار هزار ويكصد وهفتاد ودو زرع است ، واز مخرج سيل تا معلّاة نيز همين قدر است . واز كوههاى مكّه با بار حيوان عبور نمىتوان نمود ، مگر از سه راه

--> ( 1 ) 1 - 3 در مظانّش نيافتيم .